Ülkemizde Nüfus

2013-01-27 20:07:00

 

NERELERDE YAŞIYORUZ

 

Ülkemizin ve dünyanın her yerinde nüfus dağılımı aynı değildir. Yani her yerde kilometrekareye düşen insan sayısı aynı değildir.

 

**Nüfus miktarı ile nüfus yoğunluğu birbirinden farklı şeylerdir.

***Nüfus miktarı, bir yerde yaşayan toplam insan sayısıdır. Nüfus yoğunluğu ise, nüfus miktarının yüzölçümüne oranıdır.

*Nüfus Yoğunluğu, nüfus miktarının yüz ölçümüne bölünmesi ile bulunur.

 

 
  Yuvarlatılmış Dikdörtgen: Nüfus Yoğunluğu=Nüfus Miktarı/Yüz Ölçümü

 


                                                                                          

 

Yüzölçümü ne kadar az ise, nüfus yoğunluğu o kadar fazladır.

Bölgelerimizin ve illerimizin nüfus yoğunlukları birbirlerinden oldukça farklıdır.

Ülkemizde nüfusun büyük bir kısmı, verimli tarım alanları olan kıyı ovalarında toplanmıştır. İç kesimlerde de düz alanların bulunduğu yerlerde nüfus kalabalıktır.

Nüfusun yoğun olduğu yerlerde genellikle ulaşım, ticaret, sanayi ve tarım gelişmiştir.

Nüfusun seyrek olduğu yerler ise, engebeli ve dağlık alanlar ile ulaşım, ticaret, sanayi ve tarımın gelişmediği yerlerdir.

 

Seyrek Nüfuslu Yerler:

Doğu Anadolu’nun çoğu yeri

Orta ve Batı Akdeniz(Teke Yarımadası, Taşeli Platosu)

Karadeniz Bölgesi’nin dağlık ve iç kesimleri (Gümüşhane, Bayburt, Kastamonu, Sinop)

Tuz Gölü çevresi

Konya Ovası

Çanakkale

Kırklareli (Yıldız Dağları)

Menteşe Yöresi

 

Sık Nüfuslu Yerler:

Marmara Bölgesi(Çanakkale, Kırklareli hariç)

Kıyı Ege (Menteşe Yöresi hariç)

Karadeniz’in kıyı şeridi (Sinop, Kastamonu hariç)

Çukurova, Hatay yöresi

Ankara, Kırıkkale dolayları

Gaziantep ve Urfa yöresi

 

Nüfus Yoğunluğunu Etkileyen Faktörler:

A)    Doğal Faktörler

B)    Beşeri Faktörler

 

A)DOĞAL FAKTÖRLER

         Ülkemizde nüfusun dağılışını etkileyen doğal faktörler, oluşumunda insan müdahalesi olmayan unsurlardır.

1.İklim:İklimin elverişli olduğu yerler yerleşmeye uygundur. Kıyı bölgelerimiz bunun en güzel örneğidir. İklimin elverişli olmadığı yerler yerleşmeye uygun değildir.

*İklim koşullarının yerleşmeyi en olumsuz etkilediği bölgemiz Doğu Anadolu Bölgesi’dir. Bunu İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi takip eder.

*Yükseltinin en az olduğu bölgemiz Marmara Bölgesi’dir.

**İklimin elverişli olması, sıcaklık ve yağış koşullarının uygun olmasıdır.

 

2.Yer şekilleri: Yüksek ve engebeli bölgeler yerleşmek için uygun değildir. Bu nedenle nüfuslanma azdır. (Hakkâri, Tunceli, Artvin gibi)

Buna karşılık düz ve alçak alanlar, ovalar, eğimi ve yükseltisi az olan yerler yerleşmeye uygundur.

Not: Bazı yerler, iklim koşulları uygun da olsa az nüfuslanmıştır. Bunun temel nedeni yer şekillerinin elverişsiz olmasıdır.(Örn. Muğla)

 

3.Toprağın Verimliliği: Ülkemizin kıyı kesimlerinde yer alan delta ovaları (Çukurova, Büyük menderes, Küçük menderes, Gediz, Bakırçay, Sakarya, Bafra, Çarşamba) tarım için elverişlidir. Bu nedenle buralarda nüfuslanma fazladır.

Özellikle yılda birden fazla ürün alınan tarım alanları fazla nüfuslanmıştır.

 

4.Su Kaynakları:Su kenarları yerleşme için önemlidir. Bunun en güzel örnekleri Yeşilırmak, Kızılırmak, Sakarya, Dicle ve Fırat ırmakları üzerindeki yerleşmelerdir.

**Yağışın fazla olduğu yerlerde yerleşme için su kenarları çok önemli değildir. Çünkü su ihtiyacı yağmurlardan karşılanır.(Örn. Rize Trabzon gibi)

 

B)BEŞRİ FAKTÖRLER

1.Sanayi:Günümüzde yerleşmeyi etkileyen en önemli faktördür. Ülkemizde köyden kente göçün en önemli sebebi sanayidir. Sanayi kuruluşlarının olduğu bölgeler sürekli nüfus çeker.(İstanbul, Kocaeli, Bursa, İzmir, Ankara, Adana gibi)

 

2.Ticaret: Ticaretin geliştiği merkezler fazla nüfuslanmıştır. Bunu en güzel örneği İhracat ve ithalat şehirlerimiz olan İstanbul ve İzmir’dir.

 

3.Tarım:Tarım etkinliğinin geliştiği yerler fazla nüfuslanmıştır. Özellikle verimli kıyı ovaları. En verimli ova delta ovasıdır.

 

4.Ulaşım:Ulaşım imkânlarının iyi olduğu şehirlerde nüfuz fazladır. İstanbul, İzmir, Ankara, Adana, Bursa, Konya gibi.

 

5.Turizm:Turizm olanaklarının fazla olduğu yerler de nüfus yoğunluğu mevsimlere göre değişiklik gösterir. Örneğin Bodrum, Kuşadası, Antalya gibi yerlerde nüfus yazın artar, kışın azalır. Erzurum(Palandöken), Bursa(Uludağ), Bolu(Kartalkaya) gibi yerlerde nüfus kışın artar. İstanbul, Ürgüp gibi yerler her mevsim turist çeker.

 

6.Madencilik:Önemli madenlerin fazla çıkarıldığı yerler fazla nüfuslanmıştır. Bunun en güzel örneği taş kömürü kaynağına sahip Zonguldak ve petrol çıkarılan Batman’dır.

 

7.Sağlık ve Eğitim:Bu olanakların daha çok geliştiği şehirler yerleşme için tercih edilir.

**Şehirlerin nüfuslanmasında doğal ve beşeri faktörler birlikte etkili olmaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÜLKEMİZDE NÜFUS ARTIŞI

 

     Ülkemizde nüfus sürekli artmaktadır. Nüfusun bir yıl öncesine göre artmasına nüfus artışı

denir.

Nüfus Artışını Etkileyen Faktörler:

1-Doğumlar: Bir yerde doğumların ölümlerden fazla olması nüfusu arttırır. Buna doğal nüfus artışı denir. Ülkemiz nüfusunun artmasının temel nedeni doğal nüfus artışıdır.

      Ortalama yaşam süresi, yaşam koşulları iyileştikçe artmaktadır. Yaşam süresinin artması nüfusu da arttırmaktadır.

      Yaşam süresinin artmasında, beslenme ve sağlık koşullarının iyileşmesi rol oynamaktadır.

2-Savaşlar ve Siyasi Baskılar: savaşların yaşandığı ülkelerde nüfus azalır. Bu karşılık savaştan kaçanlar komşu ülkelerdeki nüfusu arttırır.

Cumhuriyet Döneminde Balkan ülkelerindeki siyasi baskılar, buralarda yaşayan soydaşlarımızın Türkiye’ye göç etmesine yol açmıştır.

3-Dış Göçler:İç göçler ülke nüfusunu arttırmaz. Dışarıdan ülkemize olan göçler nüfusumuzu arttırır. Ülkemizden dışarıya olan göçler nüfusumuzu azaltır.

4.Sağlık ve Beslenme Şartlarındaki Gelişmeler:Tıp alanındaki gelişmeler, salgın hastalıkların önlenmesi ve beslenme şartlarındaki gelişmeler, doğan bebeklerin yaşaması ve yaşam süresinin uzamasında etkili olmuştur. Bu durum nüfus artışında önemli bir etkendir.

Not:

** Eğitim seviyesinin yükselmesi

**Kadınların iş hayatında daha fazla yer alması

**Aile planlaması- Doğum oranlarının azalması

**Kent nüfusunun artması, kırsal nüfusun ise azalması

**Ekonomi alanında yaşanan gelişmeler

Nüfus artış hızının azalmasında rol oynayan faktörlerdir.

 

Ülkemizde Nüfus Artışının Fazla Olmasının Nedenleri:

*Doğumları ölümlerden fazla olması

*Dışarıdan olan göçler

*Beslenme koşullarının iyileşmesi

*Sağlık koşullarının iyileşmesi

*Ortalama yaşam süresinin uzaması

 

***1940–1945 yılları arasında ülkemizde nüfus artış hızı en az olmuştur. Bu durumun başlıca nedeni II. Savaşı nedeniyle erkek nüfusun silah altına alınması olmuştur.

***Ülkemizde en yüksek nüfus artış oranı 1955–1960 yılları arasında olmuştur. Bunun nedeni devletin teşviki ve hayat standartlarının yükselmesidir.(Sağlık alanındaki gelişmeler, salgın hastalıkların önüne geçilmesi, bebek ölümlerinin azalması)

*** Ülkemizde 1985’ten günümüze nüfus artış hızı azalma göstermiştir.

*** Büyük şehirlerde nüfus sadece doğal nüfus artışı ile değil, daha çok göçlerle artmaktadır.

Kırsal kesimlerde ise nüfus artışı doğal nüfus artışı şekkindedir

 

Nüfus Artışının Getirdiği Sorunlar

*İşsizlik                                              *Milli gelirin düşmesi

*Köyden kente göçün fazla olması    *Çarpık kentleşme

*Belediye hizmetlerinin aksaması     *Eğitim kurumlarının yetersiz kalması

 

NİÇİN SAYILIYORUZ?

         Belirli bir günde ülke insanlarının sayılmasına nüfus sayımı denir. Türkiye de ilk kapsamlı nüfus sayımı 1927 yılında yapılmış olup,13,6 milyon olduğu tespit edilmiştir. İkinci nüfus sayımı 1935 yılında yapılmıştır. Daha sonra her beş (5) yılda bir yapılması kararlaştırılmıştır.1990 sayımından sonra her on(10) yılda bir yapılması kararlaştırılmıştır.

       Osmanlı Devleti’nde ilk nüfus sayımı, II. Mahmut döneminde 1831 yılında yapılmıştır. Bu sayım tarihimizdeki ilk nüfus sayımı olarak bilinmektedir.

 

**Devlet İstatistik Enstitüsü(DİE) 1926 yılında kuruldu. Nüfus sayımlarını gerçekleştirdi. Sayımlardan sonra gerekli analizleri yaptı. Çıkarılan bir kanunla 2005 yılında kurumun ismi değiştirildi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) oldu

 

Türkiye’de Nüfus Sayımlarının Başlıca Yapılış Amaçları:

1-Türkiye’nin toplam nüfusunun ne kadar olduğunu ve ne kadar arttığını belirlemek.

2-Erkek ve kadın nüfus miktarını belirlemek

3-Ülke nüfusunun yaş gruplarına göre dağılımını belirlemek

4-Çalışan ve işsiz nüfusu belirlemek

5-Çalışan nüfusun ekonomik kollara göre dağılımını belirlemek

6-Okuryazar sayısını ve nüfusun öğrenim durumunu belirlemek

7-Köylerde ve şehirlerde yaşayan nüfus oranını belirlemek

***Ülkemizde 2007 yılı itibariyle sokağa çıkma yasağı kaldırılarak, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi uygulanmaya başlanmıştır.

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi:

—Kişilerin yerleşim yerlerine göre nüfus bilgilerinin güncel olarak tutulduğu,

—Nüfus hareketlerinin her an izlenebildiği,

—TC Kimlik numarasına göre kişiler ile ikamet adreslerinin eşleştirildiği bir kayıt sistemidir.

Not:Nüfus sayımı ülkenin ihtiyaçlarının doğru olarak belirlenmesinde, dolayısıyla kalkınma planlarının isabetli yapılmasında önemli rol oynar.

 

       Türkiye’de yaşı 0–14 arasında olan nüfusa Genç Nüfus, yaşı 15–64 arasında olan nüfusa Çalışma Çağındaki Nüfus( Aktif Nüfus), 65 yaş ve üstüne Yaşlı Nüfus denir. Yaşı nüfusun artması gelişmiş ülke özelliğidir. Yaşlı nüfusun artması nüfus artış hızının azaldığını gösteriri.

 

**Genç nüfusun fazla olması, iş gücü ihtiyacının kolay karşılanması, asker ihtiyacının kolay karşılanması, dış politikada caydırıcı bir güç olması bakımdan önemlidir.


         Ülkemizde erkek ve kadın nüfusun oranları birbirine çok yakındır. Türkiye’de iş olanaklarının fazla olduğu şehirlerde erkek nüfus daha fazladır. Çünkü köylerden şehirlere çalışmak için gelen nüfusun çoğu erkektir.

     

         Dünya’da sanayi ve teknoloji alanındaki gelişmeler nitelikli insan ihtiyacını arttırmaktadır. Günümüzde okuryazar oranı ile üniversite mezunu oranı Cumhuriyetin ilk yıllarına göre daha ileri düzeye gelmiştir.

Okuryazar oranın arttığı toplumlarda, milli gelir, tarımsal üretim, çevre duyarlılığı artar.

 

        Nüfus sayımlarında çalışan ve işsiz insanların da sayımı yapılır. İşsiz sayısı önemli bir ekonomik ve sosyal sorundur. Ülkemizde 15–64 yaş arasındaki nüfusa Çalışma Çağındaki Nüfus denir. Bu nüfus içersinde işi olan nüfusa etki(aktif) nüfus, işi olmayana işsiz nüfus denir.

     Türkiye’de çalışan nüfus tarım, sanayi ve hizmet (devlet memurluğu, bankacılık, gazetecilik, doktorluk gibi) olmak üzere üç sektörde çalışır. Bu gün nüfusumuzun büyük bölümü hizmet sektöründe çalışmaktadır. Bu durum ülkemizin geliştiğinin bir kanıtıdır.

 

 
 

 


         Bir ülkenin ekonomik ve sosyal yapısını en önemli göstergelerden biri de kır şehir nüfus oranlarıdır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında ülke nüfusunun ¾ ‘ü köylerde yaşarken günümüzde ise durum tam tersidir. Gelişmiş ülkelerde kır nüfusu azdır. Ülkemiz nüfusunun çoğunluğunun şehirlerde yaşaması gelişmişlik düzeyinin yükseldiğinin bir kanıtıdır.

 

217
0
0
Yorum Yaz