BÖLGEMİZİ TANIYALIM II.BÖLÜM BÖLGELERİMİZ VE ÖZELLİKLERİ

2013-01-20 09:15:00

 

BÖLGEMİZİ TANIYALIM II.BÖLÜM

BÖLGELERİMİZ VE ÖZELLİKLERİ


 

 

   Yurdumuz büyük bir ülkedir. Yeryüzü şekilleri,iklimi, bitki örtüsü, nüfusu ve ekonomik özellikleri her

yerde aynı değildir. Bu özellikler göz önünde bulundurularak benzerlik görülen yerler coğrafibölgelerioluşturmuştur.

Coğrafyacılar,1941 yılında yapılan “Birinci Türk Coğrafya Kongresi”nde ülkemizi yedi bölgeye ayrılmıştır.

Coğrafi Bölgelerimiz

Karadeniz Bölgesi

Marmara Bölgesi

Ege bölgesi

Akdeniz bölgesi

Doğu Anadolu Bölgesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

İç Anadolu Bölgesi

 

   1. KARADENİZ BÖLGESİ

Konumu:Karadeniz’in güney kıyısında yer alan dar bir kıyı şerididir.Adını kuzeyindeki Karadeniz’den alır. Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Marmara Bölgesi ile komşudur.

Yer Şekilleri ve Ulaşım:Engebeli bir arazi yapısı vardır. Bölgenin büyük bir kısmını dağlık alanlar oluşturur.Dağlar denize paralel uzandığı için kıyılar fazla girintili ve çıkıntılı değildir. Bu durum kıyı kesimlerden iç kesimlere geçişi zorlaştırmakta,ulaşımın daha çok kıyı şeridinde yoğunlaşmasına neden olmaktadır.

Karadeniz Bölgesi’ndeki Karadeniz Bölgesi’ndeki dağ sıralarını Küre, Bolu, Ilgaz ve Köroğlu dağları oluşturur.En yüksek yeri Kaçkar Doruğu’dur.Bölgedeki Bafra, Çarşamba ovaları deltaovalarıdır.

Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya ve Çoruh nehri en önemli akarsulardır.

Nüfusu: Kırsal nüfusun en fazla olduğu bölgemizdir.Şehirlerde genelde kıyılara yakın yerlerde

kurulmuştur. Köylerde arazi yapısından dolayı evler dağınıktır.

İklimi ve Bitki Örtüsü: Her mevsim yağışlı ılıman bir iklimi vardır. Ülkemizin en fazla yağış alan

bölgesidir.Türkiye’nin %25’ini kaplayan ormanlarıyla,ormanlık alanın en fazla olduğu bölgedir.

En fazla heyelan olan bölgedir. Bunun en temel nedeni yağışların fazla, bölgenin dağlık olmasıdır.

Temel Geçim Kaynakları:

Temel geçim kaynağı tarımdır. Bölge çay, fındık ve kenevir üretiminde Türkiye’de 1. sıradadır. Bunun

yanında madencilik(taş kömürü, bakır, demir…)hayvancılık, balıkçılık, arıcılık, ormancılık da diğer

önemli geçim kaynaklarındandır.Ülkemizde balıkçılığın en yaygın olduğu bölgedir.

Ülkemizde taş kömürünün tamamı, bakırın yarısı bu bölgeden sağlanır.

 

2. MARMARA BÖLGESİ:

Konumu: Adını Marmara Denizi’nden almıştır.Marmara Bölgesi; İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve

Çanakkale Boğazı tarafından ikiye bölünmüştür.Batıdaki toprakları Avrupa Kıtası’na, doğudaki toprakları Asya kıtası’na aittir.

 

 

Yer Şekilleri ve Ulaşım:

Ortalama yükseltisi en az olan bölgemizdir. Bu durum ulaşımı kolaylaştırmış, geniş tarım alanlarının oluşmasında etkili olmuştur.Asya’yı Avrupa’ya bağlayan konumu ve yer şekillerinin sade olması bölgede ulaşımın gelişmesinde olanak sağlamıştır. Ulaşımın gelişmiş olması, diğer ekonomik faaliyetleri de olumlu etkilemiş ve geliştirmiştir. Bölgenin en yüksek dağı Uludağ’dır.İstanbul ve Çanakkale boğazları bu bölgede yer alır.Gökçeada ve Bozcaada da bu bölgede yer alır.Sakarya, Susurluk, Meriç ve Ergene en önemli akarsularıdır.Ulubat, İznik, Sapanca gölleri bu bölgededir.

İklimi :

Bölgenin kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Akdeniz, iç kesimlerinde ise karasal iklim görülür.Bu duruma geçiş iklimi denir.

Nüfusu:Nüfus yoğunluğu en fazla olan bölgedir.nüfus yoğunluğunun temel sebepleri iklim, yer şekilleri ve bölgenin coğrafik konumudur.

Temel Geçim Kaynakları:

Sanayi çok gelişmiştir. Türkiye’deki endüstri kuruluşlarının %25’i bu bölgededir. Bu nedenle en fazla iç göç alan bölgedir. İç ve dış ticaretin en fazla geliştiği bölgedir. Enerji üretiminin en az, buna karşın tüketiminin en fazla olduğu bölgedir.

Marmara Bölgesi, bölge yüzölçümüne göre tarım alanları en fazla olduğu bölgemizdir.Bölge, Türkiye ayçiçeği, şeftali,keten, kestane ve pirinç üretiminde ilk sıradadır.Zeytin, tütün, şekerpancarı, üzüm, mısır ve buğday tarımı yapılan diğer ürünlerdir Bölge, kümes hayvancılığı, ipek böcekçiliğive ahır hayvancılığında ilk sırada yer alır.

Sanayi kuruluşlarının önemli bir bölümü İstanbul’da yer alır.

Tarihi ve doğal güzelliklerinden dolayı en fazla turist çeken ve turizm gelirleri en fazla olan bölgemizdir.

Eğitim, sağlık, ulaşım ve haberleşme olanaklarının en fazla olduğu bölgedir.

 

3. EGE BÖLGESİ:

Konumu: Adını batısındaki Ege Denizi’nden alır. Bölgenin şekli, batıdan doğuya doğru daralan bir üçgeni andırır.

Yer Şekilleri ve Ulaşım:

Ege Bölgesi’nde dağlar denize dik uzanır.Bu nedenle Ege kıyılarımız çok girintili veçıkıntılıdır. Sahil boyunca çok sayıda ada, yarımada, koy ve körfez bulunur.Kıyıdan iç kesimleregidildikçe yükselti artar.

Bölge, kıyı boyu kısa görünmesine rağmen girintili çıkıntılı yapısından dolayı kıyı uzunluğu en fazla olan bölgedir. Dağlar kıyıya dik uzandığından doğal olarak iç kesimlere ulaşım, Karadeniz ve Akdeniz bölgelerine kıyasla daha kolay olmaktadır.

Emir, Murat, Boz, Yunt, Aydın ve Marda dağları bu bölgemizde yer almaktadır

Bölgenin en önemli akarsuları Bakırçay,Gediz, Büyük Menderes ve Küçük Menderes’tir.

İklimi ve Bitki Örtüsü:

Kıyılarda Akdeniz, iç kesimlerde karasal iklim görülür.Ancak, dağların uzanış yönü sayesinde kıyıdaki Akdeniz iklimi iç kesimlere kadar sokulabilmektedir.Orman bakımından fazla zengin değildir.

 

 

Temel Geçim Kaynakları:

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Zeytin, üzüm, incir,haşhaş ve tütün üretiminde birinci sıradadır. Seracılıkta

Akdeniz’den sonra ikinci sıradadır.Ülkemiz de, Dünya kuru incir üretiminde ilk, zeytin üretiminde dördüncüsıradadır.Bununla beraber pamuk ve turunçgil üretiminde de önde gelen bölgelerdendir. İç kesimlerde ise şekerpancarı ve tahıl tarımı yaygındır

Çiniciliğin ve halıcılığın merkezi konumundadır.Bölge, yer altı kaynakları yönünden de zengindir.Türkiye’de linyitin en çok çıkarıldığı bölgedir.

Marmara’dan sonra, sanayinin en çok geliştiği bölgedir. Bunun sebebi, bölgede ulaşım, sermaye,

hammadde ve işgücü gibi imkânların fazla olmasıdır.

Ege bölgesi iç ve dış ticaretin en fazla geliştiği bölgelerimizden birisidir. Her yıl düzenlenen

Uluslararası İzmir Fuarı ülkemizin dış ticareti açısından önemli bir yere sahiptir.

Tarihi ve doğal güzelliklerinden dolayı çok fazla turist çeken bölgemizdir. Turizm gelirleri bakımından Marmara Bölgesi’nden sonra ikinci sıradadır

 

4. AKDENİZ BÖLGESİ:

Konumu:

Bölge Türkiye’nin güneybatısındadır ve ismini güneyindeki Akdeniz’den alır.

Yer Şekilleri ve Ulaşım:

Bölge genel olarak engebeli ve dağlıktır.Kıyıdan hemen sonra, bir duvar gibi yükselen

Toslar, kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı güçleştirir. Ulaşım yolları Çubuk, Sertavul, Gülek ve Belen gibi geçitlerle sağlanır.Geniş ve verimli ovaların yanında dağlık alanlarında geniş yer kapladığı bir bölgedir.Çukurova, Amik Ovası, Silifke Ovası,Antalya Ovası en önemli ovalardandır.

Toros Dağları bölgenin batısından başlayıp Doğu Anadolu’ya kadar uzanan ülkemizin en uzun sıradağlarıdır.

Taşeli ve Teke plâtoları da Akdeniz Bölgesi’ndedir.

Ceyhan, Seyhan ve Aksu en önemli akarsulardır. Burdur, Isparta, Eğirdir göllerinin

bulunduğu Göller Yöresi olarak bilinen bölümde bu bölgemizde yer alır.

Nüfusu:

Nüfusu genellikle kıyılarda ve ovalarda toplanmıştır Çukurova üzerinde kurulan Adana, nüfus bakımından ülkemizin beşinci büyük kentidir.Adana, Osmaniye; Hatay, Kahramanmaraş,Antalya, Burdur, Mersin bu bölgedeki illerimizdir.

İklimi ve Bitki Örtüsü:

Kıyı şeridi boyunca tipik Akdeniz iklimi görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır.Bu iklim tarım üretimi ve ürün çeşitliliği açısından çok elverişli bir ortam oluşturmuştur.Akdeniz Bölgesi’nin doğal bitki örtüsü makilerdir. Doğal bitki örtüsü yaz kış yaprağını dökmeyen makiler (defne,kocayemiş, mersin,zakkum vb.) dir.

Akdeniz bölgesi, orman bakımından Karadeniz’den sonra gelir..Akdeniz bölgesindeki ormanlar ülkemizdeki ormanların %24’ünü oluşturur.

Bölgede taş evler yaygın olarak görülür.

 

 

Temel Geçim Kaynakları:

Ekonomisi daha çok tarıma dayalıdır.Türkiye’de muz üretimi sadece Akdeniz bölgesi’nde yapılır. Bölge yerfıstığı, muz, gül, mısır, soya fasulyesi,turunçgiller ve sebze üretiminde birinci sıradadır.Pamuk ve tahıl da yoğun olarak üretilir.Kış mevsiminin sıcaklık değerlerinin yüksek olması nedeniyle seracılık ve turunçgillerin üretimi önem kazanmıştır.Kırsal kesimde küçükbaş hayvancılık yaygındır.Yaygın olarak kıl keçisi beslenir.Bölgede turizm gelişmiştir. Akdeniz ikliminin özellikleri nedeniyle yaz turizmi en erken başladığı ve en geç bittiği bölgedir.

 

5. GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ:

Konumu:

Bölge, Türkiye’nin güneydoğu kesimini oluşturur. İsmini de buradan alır.

Yurdumuzun yüzölçümü bakımından en küçük bölgesidir.

Yer Şekilleri ve Ulaşım:

Güneydoğu Anadolu Bölgesi; genel olarak plato ve ovalardan oluşur. Engebeli arazi azdır. Bu nedenle

ulaşım da kolay sağlanır.

Bölgenin ortasında sönmüş bir volkan olan Karacadağ bulunur.

Bölgede yer alan başlıca akarsular Fırat ve Dicle’dir.

Bölge ulaşımında yer şekilleri veya iklimin olumsuz bir etkisi yoktur.

Nüfusu:

Nüfus bakımından sonuncu olmasına rağmen alanı küçük olduğu için yoğunluk

fazladır.Önceleri bölgede kırsal nüfus fazla iken, son yıllarda kırsal kesimden şehirlere olan göçler

kent nüfuslarını artırmıştır.Gaziantep, Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin,Batman ve Siirt illeri bu bölgede yer almaktadır.

İklimi ve Bitki Örtüsü:

İklim kısmen karasaldır.Bölgenin batısından Gaziantep ve çevresinde Akdeniz ikliminin etkileri görülür.Bu nedenle bölgenin batı kesimlerinde zeytin yetiştirilir.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin doğal bitki örtüsü bozkırdır..Ormanlık alanlar yok denecek kadar azdır.Bölgenin ancak %1’i ormanlarla kaplıdır.Kısacasıorman oranı en az bölgemizdir.

Temel Geçim Kaynakları:

Ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır.Sulama imkanlarının sınırlı olduğu sahalarda,buğday, arpa, kırmızı mercimek, tütün ve üzüm tarımı yapılırken, sulamanın yeterli olduğu yerlerde pamuk yetiştirilir. Antepfıstığı, mercimek ve karpuz üretiminde ilk sırada yer alır.

Ülkemizde çıkarılan petrolün tamamına yakını bu bölgeden sağlanır.Bu üretim, Türkiyepetrol tüketiminin yaklaşık %15’inikarşılamaktadır.

Bölgede sınır ticareti de yaygındır. Sınır ticareti bölge ekonomisini olumlu yönde etkilemektedir.

GAP Projesi bölgede halen sürmektedir.Türkiye’nin en büyük ve önemli baraj gölleri bu bölgede yer alır. GAP sayesinde bölgenin büyük bir kısmı sulama imkanına kavuşmuştur. Bu durum bölgede tarım üretiminde büyük artışların olmasını sağlamıştır.Türkiye’de pamuğun yarısı bu bölgede üretilmektedir.

GAP projesinin bir parçası olarak yapılan Atatürk Barajı Türkiye’nin en büyük baraj gölüdür.

 

 

 

 

6. DOĞU ANADOLU BÖLGESİ:

Konumu:

Yurdumuzun doğusunu oluşturan bölge, doğudan batıya daralarak adeta bir üçgeni andırır.

Yüzölçümü itibariyle en büyük bölgemizdir.

 

Yer Şekilleri ve Ulaşım:

Doğu Anadolu Bölgesi ortalama yükseltisiyle en yüksek bölgemizdir.

Nemrut, Tendürek, Süphan ve Ağrı volkanik dağları bu bölgemizdedir.Aynı zamanda Ağrı

Dağı (5137 m) Türkiye’nin en yüksek dağıdır.

Erzurum-Kars Plâtosu bu plâtoların en büyük olanıdır ve hayvancılığın gelişmesinde de en büyük etkendir.

Aras, Kura-, Fırat, Dicle ve Zap bölgenin önemli akarsularıdır

Bölgedeki akarsuların hidroelektrik üretim potansiyelleri fazladır. Bunun sebebi yükselti ve eğimin etkisiyle, akarsuların derin vadilerden akmasıdır.

Türkiye’nin en büyük gölü olan Van Gölü bu bölgededir.

Yer şekillerinin engebeli olması ve kışın aşırı kar yağışları bölge ulaşımında büyük aksaklıklara neden olmaktadır.

Nüfusu:

Bölgedeki kırsal nüfus, kent nüfusundan fazladır. Diğer bölgelere sürekli göç verir.

Elazığ, Erzurum, Kars, Van, Malatya,Erzincan, Ağrı, Tunceli gibi iller bu bölgede yer alır.

İklimi ve Bitki Örtüsü:

Doğu Anadolu Bölgesi’nde karasal iklim özellikleri görülür.Yazları kısa ve sıcak, kışları uzun ve soğuk geçen karasal bir iklime sahiptir.

Doğu Anadolu Bölgesi’nin doğal bitki örtüsü bozkırdır. İklimin etkisiyle bölgede toprak ve taş evler yaygın olarak görülür.

Temel Geçim Kaynakları:

Bölge nüfusunun %80’i tarım ve hayvancılıkla uğraşır. Tarımsal nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölgedir.

Ülkemizde hayvancılığın en yaygın olduğu bölgedir.

Daha çok buğday, arpa ve şeker pancarı tarımı yapılır. Ayrıca kayısı üretiminde Türkiye’de birinci sıradadır.

Zengin maden yatakları vardır. Ancak iklim ve ulaşım zorluklarından dolayı çoğu işletilememektedir.

 

7. İÇ ANADOLU BÖLGESİ:

Konumu:

Bölge;Türkiye’nin orta kesiminde yer alır.Türkiye’nin ikinci büyük bölgesidir. Bölgenin,Güneydoğu Anadolu Bölgesi hariç her bölgeyle sınırı vardır

Yer Şekilleri ve Ulaşım:

Bölge etrafı dağlarla çevrili büyük bir çanak görünümündedir.Yüksek plâto şeklindeki düzlükler geniş yer kaplar. Bu yüzden ulaşımı kısmen kolaydır.Sakarya ve Kızılırmak en önemli akarsularıdır.

Türkiye’nin ikinci büyük gölü olan Tuz Gölü burada yer alır.

Erciyes, Hasan dağı, Melendiz, Karacadağ,Karadağsönmüş volkanik dağları bu bölgededir.

Bölgede yüksek plâtolar geniş yer kaplar.Bunlar, Obruk, Haymana, Cihanbeyli, Bozok ve Uzunyayla platolarıdır.Başlıca ovaları ise Konya ve Yukarı Sakarya ovalarıdır.

 

 

 

 

Nüfusu:

Nüfus bakımından ikincidir. Ancak kapladığı alana bakıldığında seyrek nüfusludur.Ankara,Konya, Kayseri, Sivas, Niğde, Eskişehir,Kırşehir, Nevşehir ve Aksaray illeri bu bölgede yer alır.

Nüfus daha çok ovalarda ve yağışın fazla olduğu dağ eteklerinde toplanmıştır.Bölgenin en büyük şehri ve aynı zamanda ülkemizin de başkenti olan Ankara’dır.

İklimi ve Bitki Örtüsü:

Bölgede karasal iklim etkilidir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer.

En az yağış alan bölgemizdir.Ormanlık alanlar azdır.Daha çok bozkır bitki örtüsü hâkimdir.

İklimin etkisiyle ve bölgede bulunan malzemeden dolayı toprak ve taş evler yaygın olarak görülür.

Temel Geçim Kaynakları:

İç Anadolu bölgesi’nin ekonomisi daha çok tarım ve hayvancılığa dayanır. Tarım alanlarının en

geniş olduğu bölgedir.Yaygın olarak tahıl tarımı yapılır.Buğday, arpa, çavdar, şekerpancarı, patates, yeşil mercimek, nohut,armut ve elmanın en fazla yetiştirildiği bölgedir.Patates,buğday, arpa, nohut üretiminde Türkiye’de birincidir.

Bu bölgemizde özellikle koyun yetiştiriciliği yaygındır.

Bölge madenler açısından fazla zengin sayılmaz.

Sanayide gün geçtikçe gelişmektedir. Endüstri kuruluşlarının, Marmara ve Ege Bölgesi’nden sonra en

yoğun olduğu bölgedir.

İç Anadolu, turizmin en fazla geliştiği dördüncü bölgedir. Ankara, Konya, Nevşehir ve Kayseri bölgede turizmin canlı olduğu yerlerdir. Sağlık turizmi de yaygındır.

 

16598
0
0
Yorum Yaz